4

'En dus zei ik,' zei Hari Seldon, '"Dat zal het begin van de val van het Imperium markeren." Zo is het, Dors.'

Dors luisterde met op elkaar geperste lippen. Ze accepteerde Seldons premierschap zoals ze alles accepteerde: kalm. Haar enige opdracht was hem en zijn psychohistorie te beschermen, maar die taak werd door zijn positie moeilijker gemaakt, en dat wist ze heel goed. Zijn beste bescherming was niet op te vallen, maar zolang het Ruimteschip en de Zon, het symbool van het Imperium, op Seldon neerschenen zouden alle fysieke barrières die bestonden onbevredigend zijn.

De luxe waarin ze nu leefde, de zorgvuldige afscherming tegen spionstralen en fysieke hinder, het voordeel voor haar eigen historische onderzoek dat ze gebruik kon maken van bijna onbeperkte fondsen, stelden haar niet tevreden. Ze zou het allemaal graag hebben verruild voor hun oude kamers op de Streelinguniversiteit. Of, beter nog, voor een naamloos appartement in een naamloze sector waar niemand hen kende.

'Dat is allemaal heel mooi, Hari, schat,' zei ze, 'maar het is niet genoeg.'

'Wat is niet genoeg?'

'De informatie die je me geeft. Je zegt dat we de Periferie zouden kunnen kwijtraken. Hoe? Waarom?'

Seldon glimlachte kort. 'Het zou fijn zijn om dat te weten, Dors, maar de psychohistorie heeft nog niet het stadium bereikt waarin zij ons dat zou kunnen vertellen.'

'Volgens jou dan. Zijn het de ambities van lokale gouverneurs ergens ver weg die zichzelf onafhankelijk verklaren?'

'Dat is beslist een factor. Het is in het verleden eerder gebeurd, zoals je veel beter weet dan ik, maar nooit voor lang. Misschien zal het dit keer permanent zijn.'

'Omdat het Imperium zwakker is?'

'Ja, omdat de handel minder gemakkelijk gaat dan vroeger, omdat de contacten moeizamer verlopen dan vroeger, omdat de gouverneurs in de Periferie nu in feite dichter bij de onafhankelijkheid staan dan ze ooit hebben gestaan. Als er een met speciale ambities opstaat...'

'Kun je zeggen welke dat zou kunnen zijn?'

'In het geheel niet. Het enige dat we in deze fase uit de psychohistorie kunnen persen is de definitieve wetenschap dat als er een gouverneur met ongewone bekwaamheden en ambities opstaat, de omstandigheden die hij aantreft voor zijn doel geschikter zijn dan ze in het verleden waren. Het zou ook iets anders kunnen zijn, zoals een grote natuurramp of een plotselinge burgeroorlog tussen twee Buitenwerelden. Voorlopig kunnen we niets daarvan precies voorspellen, maar we weten dat als er iets dergelijks gebeurt, dit ergere gevolgen zal hebben dan een eeuw geleden het geval zou zijn geweest.'

'Maar als je niet wat nauwkeuriger weet wat er in de Periferie gaat gebeuren, hoe kun je dan actie ondernemen om ervoor te zorgen dat de Periferie afbrokkelt en niet Trantor?'

'Door beide goed in de gaten te houden en te proberen Trantor te stabiliseren en niet te proberen de Periferie te stabiliseren. We mogen niet verwachten dat de psychohistorie de gebeurtenissen automatisch ordent, zolang we niet meer over de werking ervan weten. We zullen dus gebruik moeten maken van een continue handbesturing, om het zo te zeggen. In de toekomst zal de techniek worden verfijnd en zal de behoefte aan handbesturing afnemen.'

'Maar dat,' zei Dors, 'geldt voor de toekomst, niet?'

'Ja. En zelfs dan is het nog slechts een hoop.'

'En wat voor instabiliteiten bedreigen Trantor, als we de Periferie willen vasthouden?'

'Dezelfde: economische en sociale factoren, natuurrampen, ambitieuze rivaliteiten tussen hoge beambten. En nog iets. Ik heb tegen Yugo gezegd dat het Imperium oververhit was, maar Trantor is het ernstigst oververhit van alle planeten. De planeet schijnt uit elkaar te vallen. De infrastructuur - watervoorziening, verwarming, afvalverwerking, brandstofaanvoer, alles - schijnt met ongewone problemen te kampen te hebben en dat is iets waar ik de laatste tijd steeds meer aandacht aan heb besteed.'

'En de dood van de keizer?'

Seldon spreidde zijn handen uit. 'Dat is onontkoombaar, maar Cleon is gezond. Hij is net zo oud als ik, al zou ik willen dat ik jonger was, maar hij is niet al te oud. Zijn zoon is totaal ongeschikt als opvolger, maar er zullen genoeg troonpretendenten zijn. Meer dan genoeg om problemen te veroorzaken en zijn dood tot een probleem te maken. Maar het zou, in historisch opzicht, geen totale ramp hoeven te zijn.'

'Zijn moord dan.'

Seldon keek nerveus op. 'Zeg dat niet. Gebruik dat woord niet, zelfs al zijn we afgeschermd.'

'Hari, doe niet zo idioot. Het is een mogelijkheid waarmee we rekening moeten houden. Een tijdlang bestond de kans dat de Joranumieten de macht overnamen en dan zou de keizer op de een of andere manier...'

'Waarschijnlijk niet. Als stroman zou hij van groter nut zijn geweest. En vergeet het in elk geval. Joranum is vorig jaar op Nishaya overleden. Hij was een nogal zielige figuur.'

'Hij had volgelingen.'

'Natuurlijk. Iedereen heeft volgelingen. Ben je in je studies van de vroege geschiedenis van het koninkrijk Trantor en het Galactische Imperium ooit de Globistische Partij op mijn geboortewereld Helicon tegengekomen?'

'Nee, dat niet. Ik wil je gevoelens niet kwetsen, Hari, maar ik kan me geen enkel stukje geschiedenis herinneren waarin Helicon een rol speelde.'

'Ik ben niet gekwetst, Dors. Gelukkig is de wereld zonder geschiedenis, zeg ik altijd maar. In elk geval kwam er ongeveer vierentwintighonderd jaar geleden op Helicon een groep mensen in opstand die er volkomen van overtuigd was dat Helicon de enige bewoonde wereld in het heelal was. Helicon was het heelal en daarbuiten lag slechts een vaste bol die een hemel vormde die met kleine sterren was bespikkeld.'

'Hoe konden ze dat geloven?' zei Dors. 'Ik neem aan dat ze deel uitmaakten van het Imperium.'

'Ja, maar de Globisten hielden vol dat elk bewijs van het bestaan van het Imperium ofwel een illusie was of opzettelijke misleiding en dat Imperiale afgezanten en beambten Heliconianen waren die om de een of andere reden die rol speelden. Ze waren totaal niet vatbaar voor rede.'

'En wat is er gebeurd?'

'Ik denk dat het altijd fijn is om te denken dat jouw wereld dè wereld is. Tijdens hun hoogtepunt hadden de Globisten misschien tien procent van de bevolking van de planeet zover gekregen lid te worden van de beweging. Slechts tien procent, maar het was een felle minderheid die de onverschillige meerderheid overstemde en dreigde de macht over te nemen.'

'Maar dat is toch niet gebeurd?'

'Nee, dat niet. Wel bewerkstelligden de Globisten een vermindering van de Imperiale handel, waardoor de economie van Helicon inzakte. Toen het geloof de huishoudboekjes van het volk begon aan te tasten, daalde de populariteit ervan snel. De opkomst en neergang ervan verbaasde indertijd velen, maar ik weet zeker dat psychohistorie zou hebben aangetoond dat het onvermijdelijk was en het onnodig zou hebben gevonden er aandacht aan te besteden.'

'Ik begrijp het. Maar Hari, waar gaat het in dit verhaal om? Ik neem aan dat er een verband bestaat met datgene waarover we het hadden.'

'Het verband is, dat zulke bewegingen nooit helemaal wegsterven, hoe belachelijk hun dogma's ook voor gezonde mensen mogen lijken. Nu, op dit moment, zijn er op Helicon nog steeds Globisten. Niet veel, maar zo nu en dan komen er zeventig of tachtig van hen samen in wat ze noemen "een wereldcongres" en genieten er met volle teugen van met elkaar over het globisme te praten. Nou, het is nog maar tien jaar geleden dat de Joranumitische beweging zo'n vreselijke bedreiging voor deze wereld leek te vormen en het zou me in het geheel niet verbazen als er nog steeds wat resten over zijn. Misschien zijn er over duizend jaar nog steeds resten van over.'

'Kunnen zulke resten niet gevaarlijk zijn?'

'Dat betwijfel ik. Het gevaar van de beweging was Jo-Jo's charisma, en die is dood. Hij is zelfs geen heldhaftige dood gestorven of een die op de een of andere manier opzienbarend was. Hij is gewoon weggeschrompeld en is als een gebroken man in ballingschap overleden.'

Dors stond op en liep snel door de kamer, waarbij ze haar armen met gebalde vuisten langs haar zij zwaaide. Ze draaide zich om en bleef voor Seldon staan, die nog zat. 'Hari,' zei ze, 'ik zal je zeggen wat ik vind. Als de psychohistorie de mogelijkheid van ernstige onlusten op Trantor voorspelt en als er nog Joranumieten over zijn, dan zouden die nog steeds een moord op de keizer kunnen beramen.'

Seldon lachte nerveus. 'Je vecht tegen schaduwen, Dors. Ontspan je.'

Maar hij merkte dat hij haar woorden niet zó gemakkelijk van zich af kon zetten.