Lantaarn

Halloween is ooit bedacht als een wat omslachtige maar onschuldige manier om van al die pompoenen af te komen, want dat zijn opdringerige groeisels die zelfs onder de onwaarschijnlijkste weersomstandigheden uit de grond schieten met de snelheid en omvang van een nucleaire ramp.

Vroeger hadden ze er alleen in Amerika last van, maar in de jaren tachtig van de vorige eeuw smokkelde een koudeoorlogsspion in een holle pompoen een zakje pompoenzaadjes naar Europa, om er ter plaatse het verzet tegen de kruisraketten mee te ondermijnen. Sindsdien wordt dus ook Nederland elk jaar in de herfst verpletterd door zo’n oranje berg log vruchtvlees, waar men in godsnaam dan maar soep van kookt, want soep kun je tenslotte overal van koken, en in de schil kun je desnoods best een kaarsje laten branden, waarom ook niet?

In mijn jeugd was er nog nergens een pompoen te bekennen, en je had geen Halloween maar gewoon Sint-Maarten. De bijbehorende lantaarn maakten we op school met behulp van een lege spliterwtendoos, die we aan alle kanten van knusse uitsparingen voorzagen en in fraaie patronen beplakten met de spliterwten die uit die doos waren gekomen. We hadden ook wel gekleurd doorschijnend papier ter beschikking, maar de voorkeur van de leerkrachten ging toch uit naar spliterwten, zogenaamd omdat die beter waren voor het milieu en de derde wereld, maar in werkelijkheid omdat ze niet wisten wat ze anders aanmoesten met al die spliterwten, zijnde weliswaar een stuk kleiner dan pompoenen, maar minstens even hinderlijk.

Het plakken deden we met gluton, een inmiddels uitgestorven lijmsoort die een stuk beter smaakte dan spliterwten, maar als plakmiddel eigenlijk niet deugde: reeds onderweg van school naar huis woeien de erwtjes in de eerste novemberwindvlaag van onze lantaarntjes, met achterlating van een dofwit gebarsten glutonkorst. In de aanzwellende storm vloog de lampion bovendien vrijwel direct na ontsteken van het bijgaande waxinelichtje in brand, en werd net op tijd geblust door de stromende regen, waarbij de onbeduidende opdruk van de kartonnen doos (‘prima spliterwten’) door het spaarzaam aangebrachte feestpapier tevoorschijn druilde.

Met dat natte, verbrande lampionlijk in je hand belde je ergens aan, de deur ging open en je zong: ‘Sint Maarten, Sint Maarten, de koeien hebben staarten, de meisjes hebben rokjes aan, daar komt Sinte Maarten aan.’ Bij nader inzien werpt deze raadselachtige tekst een nieuw licht op Sinte Maartens seksuele voorkeuren, maar toentertijd waren we alleen maar geïnteresseerd in wat er te halen viel. Teleurstellend vaak was dat een mandarijntje, appeltje, of iets anders gezonds; de plaatselijke tandarts waagde het zelfs om kleine tubetjes Elmex in onze verwachtingsvol geheven handjes te drukken. Ook gaven sommige hufters kleine, keiharde taaipopjes, die in onze tas, gecombineerd met vele opengebarsten mandarijntjes, algauw smolten en de omringende versnaperingen met een kleverige bruine pap omgaven. Bij thuiskomst moest je de Fruittella, Rang en dropsleutels eerst grondig aflikken en bij de kachel drogen, waarbij een giftig zoete snoepwalm opsteeg. Daarna was het van belang zo veel mogelijk achter elkaar op te eten, want wat er na bedtijd over bleef gooide je moeder stiekem weg, of ze at het zelf op, al naar gelang tailleomvang en tandheelkundige opvattingen.

Vanavond gaan mijn kinderen zelf met een lantaarntje langs de deuren, terwijl ik gastvrij klaar zit voor zingende passantjes, een fruitschaal vol minimarsjes aan mijn zijde. En daarna, als iedereen weer thuis is, komt het allerleukste: dan slachten we de pompoen.

Tip: hoe verwerk ik mijn pompoen handig tot een fraaie lampion én een voedzame soep? 1. Snijd voorzichtig een kapje van de pompoen. 2. Kijk naar binnen en aanschouw de vele kilo’s draderige kledder, natte pitten en voos vruchtvlees. 3. Druk snel het kapje terug op de pompoen, verzegel hem zorgvuldig met stroken plakband, ijzerdraad o.i.d en laat hem zo diep mogelijk in de gft-bak zakken. 4. Koop bij de speelgoedwinkel een prachtige, spotgoedkope Chinese lampion. 5 Haal bij de slager een forse runderschenkel en trek daarvan een lekker soepje. Veel plezier!