Schwere Wörter

Berlijners bleken geen nein maar ‘nee’ te zeggen, dat gaf een beetje houvast.

Maar dat was dan ook de enige linguïstische meevaller. Verstandige collega’s, net als ik voor vijf jaar naar Duitsland gezonden, lieten zich van tevoren een maand in een klooster opsluiten en door strenge nonnen de schwere Wörter inrammen. Maar uit lichtzinnigheid en een vage minachting jegens de Duitse taal besloot ik dat het bij mij vanzelf wel goed zou komen. Derrick begreep ik toch ook best zonder ondertitels en trouwens, Duits is tenslotte gewoon een Nederlands dialect; hier en daar wat puntjes erboven, een beetje snauwen en klaar.

Bovendien had ik in zes jaar school-Duits de beruchte valkuilen leren omzeilen (der Zug donnerte vorüber – de zeug donderde voorover), beter in ieder geval dan de gemiddelde Hollander. Zo’n indertijd door Simon Carmiggelt beschreven taxichauffeur bijvoorbeeld, die een dikke Duitse toerist tot de orde roept: ‘Wenn sie ein Taxi wollen moessen sie eerst bellen’, waarop de arme Mof zich verbijsterd afvraagt waarom hij blaffen moet voor een taxi: wordt hij genaaid of is dit wel degelijk Amsterdamse folklore? Zoiets zou mij niet overkomen, en onbevangen verhuisde ik naar de nieuwe Heimat.

Nou, dat viel nog lelijk tegen. Een week na aankomst ging ik met mijn dochtertje naar de oorarts, en verklaarde: ‘Sie ist ziemlich doof, und es wird immer schlimmer.’ De bevreemde reactie van de dokter begreep ik pas veel later, toen ik er met vertraagd schaamrood achterkwam dat doof stomvervelend betekent. Vervolgens bestelde ik bij een groothandel vier Dosen bier, die wel degelijk gebracht werden: vier blikjes dus, van 60 cent per stuk, plus 10 euro bezorgkosten. In een warenhuis vroeg ik naar een Po, u weet wel, für Kinder, zum Pinkeln. Maar Po betekent kont, helaas.

Bij het zoeken naar een geschikte woning was ik verheugd dat alle huurwoningen een Herd und Spüler hadden, chic! Een open haard en afwasmachine! Dat bleken dus een fornuis en gootsteen.

De nieuwe buurvrouw vertrouwde mij reeds bij kennismaking haar intiemste problemen toe: ‘Weisst du, ich komm mit meinem Sohn einfach nicht klar’, klaagde ze. ‘Wat vindt je man daarvan?’ vroeg ik geschokt.

Nee, ook hij kwam niet klaar met zijn zoon, wat bij nader inzien gewoon bleek te betekenen dat ze niet met elkaar overweg konden.

Zo strompelde ik voort door het Duitse mijnenveld. Hinderlijk was trouwens dat mijn dochtertje in luttele weken wél vloeiend Duits sprak, haar makkertjes met vlekkeloos Berlijns accent voor ‘blödes Arschloch’ uitschold, en zich doodergerde aan mijn Rudi Carrell-geluiden. ‘Du, meine Mami ist total süss, aber du kannst nicht mit ihr reden’, waarschuwde ze haar vriendinnetjes al bij de voordeur. En dan duwde ze me snel de keuken in, waar ik geen kwaad kon.

Uiteindelijk leerde ik toch nog heel redelijk Duits, al haal ik wann en wenn nog steeds door elkaar, net als Kuchen en Küche, Burste en Brüste. (Tegen de werkster: ‘Heeft u mijn borsten soms ergens zien liggen?’ Nou mevrouw, in uw beha misschien?), maar de gesprekken werden steeds vlotter en de pijnlijke vergissingen minder talrijk. Vol zelfvertrouwen stond ik dan ook de loodgieter te woord, die een lekke leiding kwam plakken.

Hij had een ladder nodig, en die bezat ik wel degelijk, op zolder. Even naar beneden halen dus. ‘Warten Sie mal, ich hol ihnen einen runter!’ sprak ik, trots op de juistheid van die lastige vervoegingen. De man keek me aan als door de bliksem getroffen. Wat nu weer, was ik te voortvarend? ‘Of wilt u misschien eerst een kopje koffie?’ vroeg ik. Ja, dat vond hij een goed idee, maar hij bleef boven de dampende mok schichtig in mijn richting loeren. Pas weken later begreep ik mijn gruwelijke vergissing: ik had een twintigjarige loodgieter tijdens de diensturen op montere toon aangeboden hem even af te trekken. Ik lig er nog steeds weleens wakker van. Hij ook, waarschijnlijk.