Opschrift

Ik weet niet hoe het met u is, maar ik besteed ruwweg zevenendertig procent van mijn wakende uren aan het lezen van verpakkingen. Dat is namelijk ontzettend leuk. Er gaat niets boven meermaals per dag informatie verwerken die óf genoegzaam bekend is (‘Roken is dodelijk’) dan wel zeer voor de hand liggend (‘Kan de rijvaardigheid beïnvloeden’, op de slaappillen, ‘Inhoud kan zeer heet worden’, op een magnetronmaaltijd) óf uitsluitend van toepassing is op mensen met obscure allergieën (‘Bevat selderij’). Tevens put ik veel moed uit de ‘serveersuggesties’ op weinig tot de verbeelding sprekende levensmiddelen als keukenstroop: ‘Ook heerlijk in pap of yoghurt.’

Fascinerend zijn de teksten op meel, zout en andere basisbehoeften. Wat zou je in godsnaam voor relevante informatie over een kilo suiker kwijt moeten? Dat de inhoud ‘fijnkorrelig is, dus daardoor makkelijk oplosbaar in vloeistoffen’ en bovendien geproduceerd wordt ‘van zorgvuldig geselecteerde ingrediënten onder strenge kwaliteitsnormen’. Dit alles om potentiële kopers gerust te stellen, die vrezen dat de inhoud bestaat uit grote, weerspannige hompen, door schaterend geboefte samengesteld uit willekeurig bijeengeharkt straatvuil.

Bij de aanschaf van een doos afwastabletten kon ik laatst een klein dansje niet onderdrukken. Dit product onderging onlangs een onstuitbare reeks vernieuwingen, van ‘3 in 1’ via ‘toegevoegde glass protect technologie anti corrosion’ naar maar liefst ‘5 in 1’, welk mysterieus vijfde ingrediënt, zo wordt juichend vermeld, ‘aangekoekte etensresten verwijdert’. Eindelijk! Het wachten is nu op de ‘6 in 1’, die zelfs níet-aangekoekte etensresten verwijdert.

Ondraaglijke spanning veroorzaakt het papiertje in een verrassingsei. ‘opgelet, lezen en bewaren.’ (Vergeet vooral dat bewaren niet!) ‘Bevat kleine deeltjes die ingeslikt of opgesnoven kunnen worden.’ Je ziet het voor je, zo’n blauw aangelopen peuter met een minuscuul tandwieltje onwrikbaar in het neusgat, en dan die geschokte ouders die de goedbewaarde bijsluiter van achter het vrolijke gebakken-eimagneetje op de ijskast tevoorschijn trekken, naast het lijkje gehurkt nog eens zorgvuldig nalezen en getroost berusten in een juridisch onberispelijke gang van zaken.

Ook ontleen ik veel aan de uitspraak van een vrouw in de supermarkt, terwijl ze door een leesbril het etiket van een pot appelmoes probeerde te doorgronden: ‘Ik koop tegenwoordig niks meer met gluten. Daar schijn je óók al kanker van te krijgen.’

Maar zoiets moois als de instructies op een zakje nootjes dat ik een keer in een Amerikaans vliegtuig kreeg, komt waarschijnlijk nooit meer terug. Alsof de vermelding ‘Kan sporen van noten bevatten’ nog niet leuk genoeg was, maande het zakje ten overvloede: ‘Open package, eat nuts’. Waarschijnlijk om de lawsuits vóór te zijn van onfortuinlijke woestelingen die de pinda’s met zakje en al wilden verslinden. Of nog zwakbegaafdere medepassagiers die juist eens lekker van plan waren de nootjes deels op te snuiven en deels, genotzuchtig kreunend, met een vochtige wijsvinger één voor één de gehoorgang binnen te drijven.

Vertaal- en drukfouten zijn natuurlijk altijd meegenomen (‘Vuurwerk niet in de hond houden’) en ik koester de herinnering aan een Indiase snoepjesverpakking die in twintig talen de aanwezigheid van ‘noten of sporen van noten’ opbiechtte, onder andere in het Nederlands: ‘Zulks voortbrengsel bevat van lotje getikt of schroefmoer component’. Een paar keer per dag neurie ik deze tekst zachtjes voor me uit, en dan lijkt het leven heel even eenvoudig en lieflijk.

Blijft het feit dat de fascinerende mogelijkheden van verpakkingsopschriften nog lang niet voldoende uitgebuit zijn. Het schijnt tenslotte dat onze jeugd op school slechts weinig opsteekt van de geboden kennis. Om ons bruto nationaal iq een flink eind op te schroeven volstaat het om etiketten van bij de doelgroep populaire levensmiddelen te voorzien van nuttige feiten: een korte samenvatting van de Hoekse en Kabeljauwse twisten op de Bacardi-breezer, de opkomst en ondergang van het Habsburgse rijk op de Pringles, Duitse vervoegingen op de Coca-Cola. Zo’n grote zak m&m’s bijvoorbeeld heeft plaats genoeg voor een weelde aan waardevolle informatie, zonder dat de veiligheid van de consument ook maar iets hoeft in te boeten: ‘In 1958 werd de stormvloedkering in de Hollandse IJssel in gebruik genomen. Deze kering was van belang om de dichtbevolkte Randstad tegen een toekomstige overstroming te beschermen. Drie jaar later, in 1961, volgden de afdamming van het Veerse Gat en de Zandkreek. Inhoud kan zeer heet worden. Kan koemelk, gluten, selderij en sporen van noten bevatten. Bevat kleine deeltjes die ingeslikt of opgesnoven kunnen worden. Heerlijk in pap of yoghurt.’