Freelance

U bent waarschijnlijk in loondienst. Elke maand op dezelfde dag is het Sint Salarius, komt het schip met geld, en daar hoeft u niks voor te doen, behalve op schappelijke tijden aan een bureau zitten, galblazen verwijderen, papier prikken of weet ik veel wat mensen zoal in loondienst doen. En als u ’s ochtends eens wakker wordt met een zere keel, lichte depressie of dyslectisch kind, dan blijft u thuis en krijgt het geld tóch, plus bonussen, kerstpakketten vol kaaskoekjes, kaartjes voor Les Misérables en vrijmibo’s met, al naar gelang, sushi, wokkels of naakte meiden.

Freelancers, daarentegen, leiden een dickensiaans leven. Ziek worden kan niet, pensioen krijg je niet en elke arbeidsprestatie wordt per stuk, vaak zelfs per woord betaald. Zo’n bedrag spreek je van tevoren af, en dan lijkt het vaak nog best aardig. Maar eenmaal bezig kom je erachter dat de afgesproken klus een stuk omvangrijker is dan verwacht, zodat je uurloon neerkomt op ongeveer de helft van de kosten die je zelf kwijt bent aan kinderopvang. Trouwens, vóór je een cent te zien krijgt moet je die opdrachtgever eerst een rekening sturen. Om je zo veel mogelijk te ontmoedigen mag dat niet per mail, maar moet je hem met een echte enveloppe en postzegel door weer en wind naar een brievenbus brengen.

Vier weken later krijg je dan een brief terug: ‘Waarde relatie, aan uw declaratie ontbreken de volgende bescheiden: uw btw-nummer, een kopie van een geldig paspoort, uw var-verklaring 2005, een pasfoto in driekwartprofiel, een beboterde plak ontbijtkoek, de complete jaargang 1983 van Arts en Auto (in het Ivriet vertaald), plus een hogeresolutiefoto van Spongebob en Mahatma Gandhi, die samen zichtbaar ongedeerd een Volkskrant van 7 juni jongstleden tonen, krachtens artikel 276 van de freelancemedewerkersverordening d.d. mei 1953. Met vriendelijke groet: tekstbureau Brianlinksxzzz, t.a.v. Storm de Vries, al wordt dat laatste goeddeels overlapt door een grofkorrelig logo van iets wat eruitziet als een ontplofte baarmoeder met een fluorescerend geel uitroepteken in het midden.

Als je al die vereiste bijvoegsels bij elkaar gescharreld en opgestuurd hebt, gebeurt er voorlopig helemaal niets. Ruim een kwartaal later komt er een overschrijving van iets of iemand die zich in het afschrift manifesteert als ‘purple chocolate ltd.ref nr. 33672899377gsfetl.’ Bedrijven hebben om ondoorgrondelijke redenen altijd een andere naam op de rekening dan in het echte leven, en ook de overgemaakte bedragen kloppen nooit. Koortsachtig terugzoeken in e-mails levert een drietal mogelijke debiteuren op. Maar bij langdurige telefonische navraag (Sterre is even van haar plek, Mimoun zit in Stockholm, Tjibbelien is met zwangerschapsverlof) blijkt dat Brainlinksxzzz, hangende het officiële failliet, alle betalingen heeft bevroren. ‘Ja, shit voor je, wij zitten hier ook allemaal te balen, maar we hopen dat Michanou er nog uitkomt met Sanoma. We zijn intussen met een chill nieuw project bezig. Wil jij een pakkende column schrijven voor het nulnummer van Denq? Maakt niet uit waarover, als het maar een beetje past in het thema Wokken voor je webcam, so hot or so not, maar het mag ook over Recycle je fret, van loungepet (zó 2005!) tot glutenvrij slowfood, en als je daar echt niks mee kunt hebben we ook nog een spread over de latex-lesbo’s van Sjanghai suburbia. Maar, even onder ons: niet te hard uithalen naar Unilever, want die hebben een dikke advertorial met hun nieuwe tandvriendelijke absintkorianderyoghurtje uit een meeneemtube. Vermijd maar gewoon het hele onderwerp tussendoortjes, da’s misschien wel zo handig.

En kun je er een beetje scherpe röntgenfoto van je onderbuik bij doen? En natuurlijk een mp3’tje van de Talking Teads Unplugged at the Helsinki Mudfighting Memorial, je weet wel, met die retrosample van een barende eland op het eind. Heb je dat, want Sinead staat te stressen dat we nu echt moeten gaan dimsummen. Cool. Trouwens, mijn oma is dol op je columns! Nou, doeiii, Sylvana!’

De week daarop komt er een envelop van de fiscus, met het verzoek 60.000 euro achterstallige loonbelasting over te maken of mij 1 september aanstaande om 8.30 uur te melden op bushalte ’t Zwenkspaan te Finsterwolde, met volledige bepakking, vuurvast hoofddeksel en goed zichtbaar aan knoopsgat of schouderepaulet bevestigd aluminium identificatieplaatje voorzien van bloedgroep, rangnummer en aantal geregistreerde parachutesprongen. ‘Bij in gebreke blijven volgt een taakstraf met levende maden. U kunt beroep aantekenen vóór 1 augustus, bij verstek ook op vertoning van de voorhuid van Adam Curry, in drievoud.’