Journalist

Alle meisjes in mijn klas wilden dierenartsassistente, kapster of moeder worden, want in de vroege jaren zeventig werd een slimme meid nog niet van staatswege op haar toekomst voorbereid. Maar ik trok als vroegwijze zesjarige mijn bleke neusje op voor de geplande knuffelloopbaantjes van mijn klasgenootjes. Journalist zou ik worden. Zo’n echte, harde. Ik begreep wel dat een gleufhoed met een kaartje ‘press’ erin voorgoed tot het verleden behoorde, maar het leven van een verslaggever leek me heroïscher en zeker een stuk minder smerig dan het spalken van hamsterpootjes, het zogen van baby’s of het inrollen van een walmend permanentje.

Met pitbullachtige vasthoudendheid zou ik het ene schandaal na het andere blootleggen, schrijnende misstanden aan de kaak stellen, voortdurend in en uit taxi’s springen met een sigaret scheef in mijn mond en ‘stop de persen’ snauwen terwijl ik mijn op een bierviltje gekrabbelde scoop naar het bureau van de Lou Grant-achtige hoofdredacteur smeet. Ik zou het vak leren als jongste bediende van een plaatselijke krant, besloot ik, net als mijn vele illustere voorgangers. Die waren tenslotte óók begonnen met het verslaan van uitslaande brandjes, waarbij ze naar goede journalistieke traditie uren tot hun knieën in het bluswater stonden voor een berichtje van vijf regels.

Helaas wou niemand mij hebben, want zelfs het lulligste krantje kon wel wat beters krijgen dan een aartslui nufje uit Overveen, dat het verschil niet wist tussen de Eerste en Tweede Kamer.

Van nature niet geneigd tot daadkracht en doorzettingsvermogen wachtte ik vervolgens in uiteenlopende cafés landerig op het rijpen van mijn talent. Er gebeurde geruime tijd helemaal niets. Maar door een merkwaardige samenloop van omstandigheden kwam ik begin jaren negentig terecht in Moskou: voor journalisten een locatie en tijdsgewricht om van te watertanden. Ik had nog steeds geen letter gepubliceerd, maar er zaten daar nauwelijks Nederlanders, en in het land der blinden is eenoog koning: ik werd verslaggever voor een grote radiozender in het thuisland. Wat een kans! In mijn flat stond een telex, zo’n echte, ratelende, en daar kwamen dag en nacht lange slierten nieuws uit. Meestal was er iets ingewikkelds aan de hand in landen met namen als Kabardino-Balkarië of Tsjetsjeno-Ingoesjetië; daar stonden allerlei heetgebakerde bergvolkeren elkaar naar het leven, met de verdeling van onbeduidende bodemschatten als inzet. Of ze vermoordden hun despotische leider, onttakelden juichend diens door het hele land opgetrokken standbeelden, benoemden nog harder juichend een nieuwe leider, richtten nieuwe standbeelden op, tot ook die dictator weer in ongenade viel en het hele gedoe opnieuw begon. Ik begreep over het algemeen niets van deze gebeurtenissen, maar moest ze toch live op de radio verslaan. Ik huilde dan net zo lang tot huisgenoot P., die wél een echte journalist was, de kwintessens voor mij op een papiertje schreef, in ruil voor een extra lekkere maaltijd of bijzondere seksuele gunsten. Het lukte niet altijd, want hij was vaak niet thuis. In dat geval zorgde ik dat ik onbereikbaar was voor Hilversum door de hoorn van de haak te leggen. Desgevraagd gaf ik de schuld aan de Russische ptt. Ik ging vaak op reis, want ik vond het heerlijk om in Asjchabad, Tasjkent of Bisjkek over de markt te drentelen en aan meloenen te ruiken, terwijl P. corrupte gemeenteraadsleden in onwaarschijnlijke klederdracht interviewde.

Tot het inzicht dat het met mijn journalistieke carrière echt nooit wat zou worden kwam ik in 1993. President Jeltsin liet zijn parlement ontbinden, en daar was dat parlement het niet mee eens. Er kwam uiteraard narigheid van, een hoop schieten, rondrijdende tanks, dode mensen op straat en brandende gebouwen. Samen met mijn opgewonden collega’s reed ik naar de binnenstad, waar wij levende geschiedenis mee gingen maken. Algauw zag ik een bloedend lijk, ik rook kruitdamp en hoorde kogels fluiten. Het was heel eng. Opeens herinnerde ik me dat ik thuis een heerlijke schotel gevulde paprika’s in de oven had staan. Moesten die óók verbranden, alleen maar omdat Moskou toevallig in vlammen opging? Vastbesloten reed ik terug naar huis, redde mijn paprika’s en begon opgelucht met het schrijven van een kookrubriek.