Tegen beter weten in

Beste Annet,

Nu heb je het weer gedaan: je laat alles staan en liggen om naar een nieuw land te trekken. Je bent begin dertig en hebt net voet aan de grond gekregen. De uitdagende eerste leerjaren bij McKinsey heb je doorstaan en je hebt een prima netwerk opgebouwd. Nu ben je van plan naar Duitsland te gaan. Je kunt weliswaar nog steeds in dienst van McKinsey blijven, maar van nu af aan moet alles in het Duits. Je kent er nauwelijks iemand, je moet per vliegtuig naar je cliënten en ze zijn er nog minder op carrièrevrouwen ingesteld dan Nederland. Een briljante keus!

De reden van je vertrek is natuurlijk de gebruikelijke: die ene leuke man met wie je je leven wilt delen en die zelf liever in zijn Heimat blijft. Daarnaast een gezonde portie optimisme: je bent tot nu toe alle hindernissen de baas geworden dus het zal ook nu wel weer lukken en last but not least is het natuurlijk spannend en interessant.

Het is niet de eerste keer dat je de weg van de meeste weerstand gekozen hebt. Ik weet nog dat je op je veertiende besloot een succesvolle wedstrijdroeister te worden. Tot dat moment was je uitgesproken slecht in sport: je werd altijd als laatste gekozen, kon geen bal vangen en zwom zo langzaam dat de zwemjuf al klaar was met haar uitleg voor de volgende ronde tegen de tijd dat jij bij de kant aankwam waardoor je dus nooit wist wat je moest doen. Het is je toch gelukt: jarenlang ben je bijna elke dag op je fietsje een uur naar training gefietst en later weer terug, vele duinen opgerend, niet gerookt, nauwelijks gedronken en haal na haal het roeien onder de knie gekregen. Wat een geweldig gevoel toen je uitgenodigd werd voor een nationale Papendaltraining en mee mocht naar het buitenland. De echte top is het uiteindelijk niet geworden, maar het resultaat was wel boven elke verwachting, zeker je eigen.

Hetzelfde gebeurde nog een keer aan het einde van je studie in Wageningen: de beroepskeuzeadviseur raadde je ten sterkste af naar McKinsey te gaan, ‘dat bedrijf zou veel te “tough” voor je zijn. Je kon beter maar die baan bij de landinrichtingsdienst aannemen...’ Het duiveltje in je stak zijn kop op en je besloot het juist toch te doen. Het was weliswaar geen easy ride, maar de start was goed en het belangrijkste: je hebt tot nu toe ontzettend veel plezier gehad.

Je houdt van uitdagingen, van dingen doen die net iets te hoog gegrepen lijken en het dan toch voor elkaar krijgen. Het stimuleert je vechtlust, het scherpt je zinnen en de voldoening als het lukt is extra groot. Je leert er veel van en je bouwt vaardigheden op waar je voor de rest van je leven plezier van hebt. Duitsland is ook zo’n uitdaging. Natuurlijk vraag je jezelf af of het echt een goede keuze is. Een nieuwe cultuur, een nieuwe taal, een nieuw leven. Wat moet ik je aanraden?

Twintig jaar later denk ik dat je toen het juiste besluit genomen hebt. De Duitse man maakt weliswaar geen onderdeel meer uit van je leven, maar de Duitse jaren waren boeiend en verrijkend. Je hebt ongelooflijk veel interessante en aardige mensen leren kennen en de wereld is veel groter geworden. Ook je carrière heeft het niet geschaad, je bent de eerste, en blijft zelfs lange tijd de enige, Nederlandse vrouw die partner is geworden bij McKinsey. Je hebt een grote expertise kunnen opbouwen in de media-industrie, een sector focus die in een kleiner land zoals Nederland veel moeilijker geweest zou zijn. Is dit dus de sleutel tot succes: bewust uitdagingen aannemen die je dwingen te groeien en je zwaktes te bevechten? Ik denk dat het antwoord hierop het mooie Duitse woord jein is.

Natuurlijk is het nodig regelmatig je grenzen te testen. Maar dezelfde stijfkoppigheid die je nodig hebt om grenzen succesvol te verleggen, kan er juist ook toe leiden dat je te lang doorgaat en niet inziet dat sommige grenzen zich niet laten verleggen. Het sleutelwoord is hier energie. Het kost veel meer energie om onder moeilijke omstandigheden nieuwe vaardigheden op te bouwen dan onder optimale omstandigheden je sterktes te gebruiken. In het begin wordt dit vaak onderschat. Je hebt extra veel energie omdat je partout wil slagen en je staat nog aan het begin van de weg. Op den duur wordt het echter steeds zwaarder: de eisen van de omgeving worden hoger naarmate je opstijgt in de organisatie en vaak komen juist dan nog extra claims op je energie door ontwikkelingen in je privéleven (een kind, twee kinderen). De extra prijs die je moet betalen, omdat je niet in je natuurlijke Umfeld zit en datgene doet waar jij voor geschapen bent, neemt hierdoor exponentieel toe. Het gevaarlijke is dat dit een sluipend proces is, de mens went immers aan (bijna) alles en de energy drain wordt normaal. Vaak is er een aha-moment nodig om je te doen realiseren dat het ook anders kan (bijvoorbeeld die ene keer dat mijn partner tussen twee banen zat en voor het thuisfront zorgde), maar zelfs dan wordt dit snel verdrongen. Geen wonder dat het leven dan langzaamaan minder kleur krijgt en alles meer tot plicht wordt, tot je er uiteindelijk steeds minder plezier in hebt.

Nu, terug in Nederland, met een portfolio met bezigheden die precies bij mij past, merk ik hoeveel energie ik heb, hoe makkelijk dingen vaak lijken te gaan, ondanks het feit dat de dagen nog steeds lang en vol zijn. Ik realiseer mij, dat dit alles waarschijnlijk niet mogelijk zou zijn geweest zonder de leerscholen en uitdagingen van vroeger (en in de toekomst), maar wel wens ik mij dat ik er destijds bewuster mee was omgegaan en niet tegen beter weten in was blijven doorduwen. Er is een tijd voor alles, een tijd voor leren en stretchen en een tijd om je sterktes optimaal te gebruiken. De grote kunst is de juiste afwisseling te vinden en die bewust te managen. Energie is niet onuitputtelijk. Daarom is het belangrijk dat je leert die met strategisch inzicht in te zetten. Daar pluk je op alle fronten de vruchten van!

Annet