25

Jamie zag zijn zoon niet vaak. Zijn huwelijk was stukgelopen toen Charlie nog maar vier was en sindsdien had hij moeite gedaan om zijn werk in de kustvisserij zo te regelen dat hij tijdens de vakanties voor zijn zoon kon zorgen.

Zijn huwelijk kon vanaf het begin worden omschreven als een hel, maar niemand had hem ooit gewaarschuwd dat hij de verkeerde vrouw had getrouwd, dat ze absoluut niet bij elkaar pasten. Hij was 21 geweest en Susan was in verwachting en hij had de keus bij haar te blijven of niet. Ze wilde per se de zwangerschap doorzetten en hij deed geen poging haar op andere gedachten te brengen. Als kind had Jamie al verantwoordelijkheidsgevoel en het kwam dan ook niet bij hem op om zich niet naar de omstandigheden te richten.

Maar het huwelijk hield geen stand. Al binnen een paar maanden na Charlies geboorte werd duidelijk dat het niets zou worden. Jamie vond dat hij er maar bij hing, dat hij voor het geld mocht zorgen en voor een dak boven hun hoofd, terwijl zijn vrouw hem zowel in emotioneel als lichamelijk opzicht afwees. Haar gedrag veranderde vanaf het moment dat de baby was geboren en toen Charlie één jaar werd, was Jamie het huis uitgetrokken.

Hij wist toen dat hij geen gevoelens meer had voor zijn vrouw. En zij absoluut niet meer voor hem. Achteraf gezien besefte hij dat ze hem al vanaf het eerste moment had gebruikt en dat ze zich aan hem had vastgeklampt en dat had hem de eerste jaren een goed gevoel gegeven.

Dat was geen basis voor een huwelijk.

Naarmate de tijd verstreek, begon ze hem wat minachtend, geringschattend, te behandelen en sprak ze tegen hem alsof hij een kind was. Hij pikte het, god weet dat hij dat alleen deed vanwege zijn verantwoordelijkheidsgevoel en de behoefte om bij zijn zoon te zijn. Maar ze maakte hem duidelijk dat ze hem alleen maar nodig had om het geld binnen te brengen.

Susan wist hoe dol hij op Charlie was en dat hij daarom nooit iets zou doen om de toekomst van de jongen in gevaar te brengen. Toen hij op de eerste verjaardag van zijn zoon het huis uitging, was dat een gezamenlijke beslissing geweest, maar al snel daarna probeerde zijn vrouw hem terug te winnen. De realiteit van het alleenstaand ouderschap leek tot haar te zijn doorgedrongen en ze was er nog niet klaar voor om al op eigen benen te staan: als ze een netwerk had opgebouwd van mensen die haar konden helpen, zou ze vertrekken.

Dus gooide ze al haar charmes in de strijd en Jamie was als was in haar handen. Binnen een paar we ken was hij weer terug bij haar. Een maand lang ging het goed en toen was alles weer bij het oude. Zo ploeterden ze nog een paar jaar door totdat hij ermee instemde om naar het noorden te verhuizen zodat ze in de buurt van haar ouders zou zijn. Nog geen zes maanden daarna was ze verliefd op een andere man.

Los van wat de onvermijdelijke scheiding voor hun zoon zou betekenen, vond Jamie het allemaal prima zo. Hij hoefde Susan niet meer. Hij was haar gaan haten met de stille passie van iemand die was afgedankt, en dat, zo merkte hij, was gevaarlijk. Hij zou zijn zoon erg missen, maar in de beginjaren had hij zo zijn best gedaan om een goede band met hem te krijgen, dat hij wist dat die de aanwezigheid van een andere man wel zou overleven. Hij besloot in de buurt te blijven, zodat hij op zijn eigen voorwaarden bij Charlie kon zijn zonder welke inmenging dan ook van de moeder van de jongen.

De hele situatie had iets ironisch. Hij was er altijd van beschuldigd dat hij niet deugde. De moeder van zijn vrouw was openlijk tegen het huwelijk geweest en had hem eens omschreven als een 'omhooggevallen ventje van niks', iemand die nooit iets zou bereiken. Amper een paar jaar later ging haar geweldige dochter ervandoor met een man zonder echte baan, een man die altijd op reis was en even betrouwbaar was als een vos in een kippenhok. Maar dat was haar beslissing en Jamie was blij dat hij van haar af was.

Om de week was Charlie bij hem in zijn huurflat. Ze voetbalden samen, gingen zwemmen en bouwden zandkastelen op het strand. Aan die zandkastelen waren ze dan uren bezig en niet zelden bleven voorbijgangers staan om hun kunstwerk te bewonderen. Jamie was altijd erg kunstzinnig geweest en voordat Susan zwanger raakte, had hij ook verder willen studeren. Maar hij had vroeger in de commerciële visvangst gezeten en toen er een vacature op de boot kwam, had hij voor de zekerheid de baan maar genomen.

Zijn zoon was zijn evenbeeld: dezelfde ogen, hetzelfde scheve lachje alsof hij geheimen wist die een ander niet voor zich kon houden. Hij had een meer dan goed verstand, was volgens deskundigen zelfs hoogbegaafd, en Jamie spaarde dan ook kosten noch moeite om hem al op jonge leeftijd naar school te kunnen laten gaan. Voordat de scheiding erdoor was, zat Charlie een jaar op een particuliere kleuterschool, maar tegen die tijd kon hij wel lezen en schrijven en stond hij voor op zijn leeftijdsgenoten. Hij kreeg er echter problemen door, het maakte van hem een buitenbeentje en hij had dan ook moeite met vrienden maken.

Op een avond bleef hij bij Jamie slapen omdat zijn moeder weg was. Jamie lag in bad een boek te lezen toen Charlie binnenkwam.

'Pap, mag ik Tommy bellen?' vroeg hij.

'Tommy van school, natuurlijk mag dat.'

Charlie was al bij de deur toen Jamie plotseling iets te binnen schoot en hij riep hem terug.

'Charlie, waarom wil je Tommy eigenlijk bellen? Je bent al de hele dag bij hem en morgen zie je hem weer.'

De jongen bleef onzeker in het deurgat staan.

'Waar moet je hem voor hebben?'

Charlie haalde zijn schouders op.

'Is er iets?'

Charlie barstte in tranen uit.

Jamie stapte het bad uit en trok een badjas aan. 'Vooruit,' zei hij, 'vertel me dan nu eens wat er allemaal aan de hand is.'

Zijn zoon vertelde hem dat hij geen vriendjes had op school, dat iedere keer dat hij op de speelplaats met iemand aan het spelen was een andere jongen hem van hem afpakte en als ze dan begonnen te spelen, mocht hij niet meedoen.

'Ze willen niet met me spelen, papa.' Hij trok zijn smalle schoudertjes op. 'Ik weet niet waarom. Ze vinden me niet aardig, ze schelden me uit en ik weet niet waarom.'

Zijn vader tilde hem op. 'Charlie,' zei hij, 'waarschijnlijk zijn ze een beetje jaloers, meer niet. Je bent anders omdat je in de klas op hen voor staat, en ze houden niet van mensen die anders zijn. Trek het je maar niet aan, het is niet jouw schuld. Je bent wél aardig.'

'Echt waar?' Charlie trok een gezicht of hij er niets van geloofde.

'Echt waar.'

'Wat kan ik er op school dan aan doen?'

Jamie zette hem op de deksel van de toiletpot.

'Dat zal ik je eens vertellen,' zei hij. 'Er is echt maar één ding dat je kunt doen, en dat is verschrikkelijk moeilijk, vooral voor iemand die zo jong is als jij. Je moet voor jezelf besluiten om iedere keer dat het pauze is, alleen te spelen.'

'Alleen?' Charlie keek geschrokken.

Zijn vader knikte. 'Ja, je gaat naar buiten en je gaat spelen. Ga naar de zandbak of het klimrek of de boomhut, of ga gewoon tegen de muur voetballen. Dat kun je eigenlijk wel doen, leren om even goed met je linker- als met je rechtervoet te schoppen. Er is altijd een tekort aan linksbenige spelers. Als je met je linkervoet kunt spelen, kom je automatisch in het schoolteam terecht.' Hij trok zijn schouders op en keek hem glimlachend met een blik van verstandhouding aan. 'Dat deed ik vroeger ook altijd. En daarom speelde ik in iedere schoolwedstrijd mee.'

'Echt waar?'

'Ja, maar daar gaat het niet om.'

'Waar gaat het dan wel om, pap?'

'Het gaat erom dat als je alleen speelt er twee dingen kunnen gebeuren.' Jamie pakte zijn hand. 'Of de anderen komen en spelen met je mee, of ze doen dat niet. Als je alleen blijft, zal dat best moeilijk zijn, maar het is altijd beter dan vrienden proberen te krijgen en in de steek gelaten worden.' Hij bracht zijn gezicht dicht bij dat van zijn zoon. 'Loop ze niet achterna, Charlie. Begrijp je wat ik bedoel? Laat ze naar jou komen. Je bent een slimme jongen en je bent heel aardig. Ze komen vast naar jou toe.'

Charlie keek twijfelend. 'En als ze dat niet doen?'

'Dan zul je even alleen moeten spelen. Het zal best moeilijk zijn, maar neem maar van me aan dat het dat ten slotte waard is.'

Een week later zat Jamie naar het nieuws op televisie te kijken toen Charlie uit de keuken binnenkwam.

'Bedankt, pap,' zei hij.

Jamie keek hem aan. 'Waarvoor?'

'Omdat je me hebt verteld wat jij op school hebt gedaan. Ik heb twee dagen alleen gespeeld en toen kwam Tommy mee spelen. We spelen nu altijd samen. Hij is mijn beste vriend en we zijn nu allebei aan het leren om met onze linkervoet te schoppen.'