1 De voorouders van alle Hagenezen

Den Haag is groots, dat kan iedere rasechte inwoner je vertellen. Maar wie kon vermoeden dat de legendarische voorouders van alle Hagenezen écht reuzen waren?

Hofvijver, in een ver verleden, door overlevering bekend – Voor een koffiehuis aan de westkant van het Binnenhof lag vroeger een zware ijzeren spil die in de grond was verankerd. Maar in de volksmond was er sprake van de spil van een kruiwagen van de reusachtige Haagse voorvaders: de échte reuzen die vroeger ons land zouden hebben bewoond. Alleen een plaats met zulke machtige voorouders is goed genoeg voor ons, moeten de graven van Holland hebben gedacht en dus kozen zij het dorpje Die Haghe als hun politieke machtsbasis. Daar bouwden zij een enorme ridderzaal om hun gasten te ontvangen en recht te spreken.

De spil bij het koffiehuis, die was gevonden in de Hofvijver, was zo zwaar dat vrijwel niemand hem kon optillen. Haagse jongelui probeerden het gewicht te heffen om indruk op hun meisje te maken. Totdat een bezorgde en waakzame rentmeester daar een einde aan maakte en opdracht gaf om de spil stevig te verankeren.

De Haagse reuzen woonden niet alleen in Den Haag (daar was het veel te klein voor), maar ook eromheen, onder andere in Nootdorp en Rijnsburg. Daar ligt nog steeds een heuvel die ‘Het Schort Vol Zand’ wordt genoemd. De naam is waarschijnlijk ontstaan door een reuzin die daar eens liep met een schort vol zand. Maar ze had óf te veel zand in haar schort genomen óf het schort gleed uit haar hand, in elk geval: ze liet het zand eruit vallen en zo ontstond de heuvel.

De Haagse reuzen zijn inmiddels allang uitgestorven. In Rijnsburg is eens het been opgegraven van een reus, ‘wiens schene soo groot was als een middelbaer Mans schenckel met de Dije tot de Heupen toe’. Zijn wapenuitrusting, ‘van Roest uyt ghegeeten’, zou nog lang in de abdij van Rijnsburg zijn bewaard, maar was voor het midden van de zeventiende eeuw al verdwenen.

De spil bij het koffiehuis was in werkelijkheid een onderdeel van het wiel van een geweldige werpmachine. Vroeger stond de ijzeren staaf bekend als ‘de Blynagel’, naar de machine die ook wel een blyde werd genoemd. Dit ontkracht weliswaar het reuzenverhaal, maar brengt ons opnieuw een mysterie. De spil roept het beeld op van een reusachtig apparaat dat ooit de muren van het Binnenhof belegerd moet hebben. Dit is vreemd, omdat de Haagse geschiedenis zo’n belegering niet heeft gekend...