37

Vrijen als oefening

Voor een beginner op het spirituele pad klinkt de titel van dit hoofdstuk waarschijnlijk als een behoorlijke domper op de pret van het seksuele liefdesspel. Dat is heel begrijpelijk en meteen ook een symptoom van het feit dat vrijen doorgaans een volledig door ons ego gedomineerde bezigheid is. Maar zodra je het vrijen combineert met spirituele beoefening opent zich een compleet nieuwe wereld van autonome liefde en extatische vreugde. Dat betekent niet dat de gebruikelijke ‘ego-manier’ van vrijen slecht of verkeerd is, alleen dat de prettige kant ervan altijd vermengd is met subtiele oorzaken voor ellende in de toekomst. Dit is inherent aan ego’s manier om de leuke zaken in het leven te gebruiken als toedekking van onze diepste zelf-afwijzing. Met die leuke zaken is op zichzelf niets verkeerd, het is de identificatie ermee die de ellende veroorzaakt: zodra aan iets leuks om welke reden dan ook een einde dreigt te komen, ontstaan meteen die zelf-afwijzende gevoelens die erdoor toegedekt waren. Iedereen die na een seksueel bevredigende relatie of affaire weer alleen is komen te staan, weet hoe pijnlijk deze ‘afkick’ kan zijn. De kern van het probleem is dus die sterke neiging om ons te identificeren met prettige gevoelens, c.q. ze te beschouwen als het bewijs dat ‘ik’ waardevol of succesvol ben. Vooral goeie seks heeft dat effect, en het verlies ervan levert daardoor ook altijd veel beklemming op. Door op een spirituele manier te leren vrijen, verminder je niet alleen de identificatie met deze lekkere gevoelens, maar – hoe wonderlijk! – neemt het genieten ervan ook nog eens enorm toe. Pas dan blijkt dat door die toedekkende neiging van ons ego het seksuele plezier ook tijdens het genot ervan al behoorlijk beperkt werd.

Onze gebruikelijke manier van vrijen is vermengd met gedachten en fantasieën die voortvloeien uit hoop en vrees. Binnen de liefdesrelatie zijn dat allerlei gedachten aan hoe deze vrijpartij het geruststellende bewijs is dat de partner nog steeds van je houdt. Allerlei kleine irritaties worden erdoor weggeveegd, en de symbiose is eens te meer bevestigd. Tenminste zolang de vrijpartij tot beider bevrediging verloopt. Gebeurt dat niet dan ontstaat er meteen openlijke of bedekte teleurstelling, afwijzing en/of zelf-afwijzing, of angst voor het stuklopen van de relatie.

Dat geldt ook voor de vriendschappelijke of incidentele vrijpartij zonder dat je een relatie met de ander hebt. Beide partners zijn er dan vooral op gericht te voldoen aan het ideaalbeeld van de goede minnaar of minnares: de vrijpartij moet vol passie, rijk aan afwisseling en niet te snel voorbij zijn. Onze eigenwaarde krijgt vooral een boost als we ten slotte in staat zijn een spetterend orgasme bij de ander te veroorzaken! Mislukt dat, dan ervaren we afwijzing en/of zelf-afwijzing, en de vrees (of soms juist het voornemen) dat dit echt de laatste keer is geweest. En nogmaals voor alle duidelijkheid: hier is niks mis mee, dit is gewoon ego’s seksuele feestje! Het betekent niet dat er geen liefde aan te pas zou komen, het toont alleen dat die liefde altijd afhankelijk is van voorwaarden waar de partners aan moeten voldoen op straffe van het omslaan van liefde in bittere en pijnlijke gevoelens.

Allemaal heel normaal dus en de spirituele visie hierop is vrij van oordelen. Ze laat alleen zien hoe onze geest tijdens deze manier van vrijen voortdurend bezig is met dit ego-spel van hoop en vrees, hoe druk onze gedachtestroom doorgaans is tijdens het vrijen, en hoe weinig we dan eigenlijk in contact staan met de werkelijkheid, met de partner en met onszelf. Let maar eens op tijdens je vrijpartij: naarmate de opwinding stijgt, is er steeds minder oogcontact en steeds minder gewaarzijn van het hier en nu. Je handelingen worden voornamelijk gestuurd door je seksuele fantasieën en de behoefte om te behagen en behaagd te worden. Tijdens het orgasme valt het denken heel even stil en is er een moment van totale versmelting met de genotvolle ervaring. Als beide partners dit tegelijkertijd ervaren, wordt dit soms beleefd als een ultieme samensmelting, een eenheidservaring. In werkelijkheid is het dualistische denken alleen maar tijdelijk lamgelegd, zonder dat er sprake is van helder aanwezig zijn. Illustratief is dat de meeste mensen tijdens het orgasme hun ogen dicht hebben. Het is eerder een ‘kleine dood’ dan een ‘kleine verlichting’. Spirituele oefening kan dit veranderen.

De essentie van spirituele oefening is gewaarzijn te ontwikkelen van je ego-patronen teneinde die te overstijgen en je te bevrijden van de beknellende aspecten ervan. Spirituele oefening met seksualiteit houdt dus in dat je probeert gewaar te zijn van alles wat je ervaart tijdens het vrijen zonder daar iets aan te veranderen, en zonder gehechtheid en aversie. Je zult dus eerst moeten oefenen in het loslaten van je gebruikelijke obsessie met klaarkomen. Dit geldt vooral voor mannen, waardoor vrouwen vaak meer gericht zijn op het orgasme van hun partner dan van henzelf. Maar hier ligt meteen de eerste valkuil, want een verbod op klaarkomen zorgt waarschijnlijk voor heel veel verkramping in je liefdesspel en dat is niet de bedoeling. Het beste kun je hier eerst in je eentje mee gaan oefenen als je met jezelf aan het vrijen bent (en ja, daar mag best ook veel warmte en genegenheid bij beoefend worden). Probeer eens om terwijl je je opwinding laat stijgen, zoveel mogelijk gewaar te blijven van je volledige ervaring. Natuurlijk dwaal je af en toe weg in je erotische fantasieën, maar probeer om telkens ook weer even terug te komen bij jezelf, bij het gewaarzijn van wat je aan het doen bent. Het is heel normaal als je dit aanvankelijk ervaart als een vermindering van het plezier. Telkens breng je je opwinding naar een bijna-hoogtepunt en dan hou je op met stimuleren en probeer je zo lang mogelijk gewaar te blijven. Je opwinding zakt dan weer weg, waarna je die opnieuw kunt stimuleren. Na een tijdje kun je stimuleren en gewaarzijn proberen te combineren. En ten slotte kun je proberen om gewaar te blijven tijdens het orgasme en je ogen erbij open te houden. Op deze manier zul je geleidelijk aan je gehechtheid aan het genot verliezen, terwijl het genot blijft en soms zelfs juist intenser wordt. Ook je orgasme-obsessie wordt met deze oefening steeds een beetje minder sterk, totdat je kunt gaan oefenen in het genieten van de opwinding zonder dat er een orgasme op volgt. Als je in staat bent om enigszins gewaar te blijven tijdens je seksuele opwinding, en af te zien van een orgasme zonder gemis of verzet, dan ben je klaar voor het oefenen met een partner.

Spirituele beoefening met seksualiteit wordt tegenwoordig vaak aangeboden in tantracursussen. Het effect van zo’n cursus hangt helemaal af van de motivatie van de deelnemer. Voor sommigen is het doel niet zozeer het overstijgen van ego-seksualiteit als wel het via allerlei hulpmiddelen verhogen van het genot tijdens het vrijen. En daar is niks mis mee, alleen ontstaat er natuurlijk wel een nieuw ego-patroon, namelijk dat van de tantrabeoefenaar. Maar zodra je dat doorkrijgt, kan ook dat weer overstegen worden door de tantra-technieken te gaan combineren met het oefenen in gewaarzijn. Want dat is uiteindelijk de essentie van verlichting: vrij zijn van de identificatie met je ego-patronen. Alle technieken die gericht zijn op het transformeren van seksuele begeerte en het opwekken van extase, worden pas echt spirituele beoefening zodra je ze combineert met gewaarzijn. De krachtigste manier om samen met een partner gewaarzijn te vergroten is door oogcontact te houden. Dit oogcontact mag best af en toe verbroken worden, zoals het vorige hoofdstuk beschreef, maar alleen om het vrij van dwangmatigheid en daardoor des te helderder te houden. Zodra beide partners zich vrij voelen in het contact en zich losmaken van hun ego’s, ontstaat steeds meer overstijgend helder gewaarzijn en liefdevol omvatten.

Een grappig bijeffect van spirituele beoefening met vrijen is dat je op den duur kunt beginnen aan een vrijpartij zonder dat je seksuele verlangens hoeft te hebben. Meestal zijn het vooral vrouwen die eerst helemaal in de stemming moeten komen en zich veilig genoeg moeten voelen voordat ze aan een vrijpartij kunnen beginnen. Dat komt omdat de meeste mannen grote moeite hebben met stoppen als ze eenmaal begonnen zijn en dan heel vervelend kunnen gaan doen. Maar zodra je als man geleerd hebt dat je er op elk moment tijdens het vrijen mee kunt ophouden zonder negatieve gevoelens of verwijten, geeft dat bij de vrouw de nodige veiligheid om eraan te beginnen zonder de gebruikelijke romantische en emotionele voorwaarden. Je kunt dan, zeker als je elkaar al wat langer kent, gewoon besluiten om te gaan oefenen. Je gaat tegen elkaar aan liggen, knuffelt, houdt oogcontact, en laat elk streven naar spannende seks los. Na een tijdje nemen de lichamen het gewoon over: de opwinding stijgt op een natuurlijke wijze, je kunt genieten van de fysieke en emotionele verbondenheid zonder veel beweging en er ontstaat spontaan een enorme ruimte van liefde en gewaarzijn.

Nog een manier om liefdevol gewaarzijn bij elkaar te stimuleren is de gezamenlijke ademtechniek. Je begint eerst met tijdens het oogcontact je ademhaling synchroon te laten lopen met die van je partner: als de een inademt, ademt de ander tegelijkertijd uit. Zodra je elkaars ademhaling enigszins aanvoelt, breng je jullie monden op elkaar zodat de uitademing van de een tevens de inademing van de ander is. Wees niet bang dat je het benauwd krijgt; een uitademing bevat nog steeds minstens 60% van de zuurstof die er eerst in zat, en bovendien adem je altijd ook ongemerkt verse lucht in door je neus. Mocht je na een tijdje toch benauwdheid ervaren dan kun je ook wat ‘valse’ lucht meezuigen via je mondhoeken. Het belangrijkste is tijdens het ademen gewaar te blijven. Je kunt proberen ook nog een beetje oogcontact te houden maar nodig is dit niet.

Je kunt deze techniek doen tijdens de meest intieme fase van de vrijpartij, of als voorspel, of gewoon op elk ander moment van de dag als je even intens contact wilt maken met elkaar. Een minuutje samen ademen werkt meer verbindend dan een uur samen koffiedrinken (hoewel dat ook heel gezellig kan zijn).

Op den duur is er geen enkele techniek meer nodig: je ligt in stilte verbonden met je partner, er is oogcontact en gewaarzijn, genot komt op en daalt weer, liefde wordt ervaren zonder op iets of iemand gericht te zijn, en de dualistische scheiding in twee aparte individuen lost op in de onmetelijke ruimte van het gewaarzijn. Wel of geen orgasme is van geen enkel belang meer, het mag en het hoeft niet, en als het gebeurt is er nog steeds geen enkele verstoring van het oogcontact en het gewaarzijn. Dit is spirituele extase: samen verblijven in een gedachtevrije natuurlijke staat van Zijn. Elke vertrouwdheid uit het verleden verdwijnt tijdelijk: je ziet je minnaar of minnares telkens weer met nieuwe ogen; je bent woordeloos van verbazing over dit wonderlijke samenzijn, en alles wat je ziet is van een ademloze zuiverheid. En even later is het ook weer voorbij, zoals elke ervaring komt en gaat. Wat blijft is de ondertoon van vreugde over je voortdurend groeiende helderheid en liefde, je vertrouwdheid met je natuurlijke staat van Zijn, en je dankbaarheid voor de geliefde die dit avontuur met je deelt.

Als je denkt dat je alles op het gebied van seks al hebt meegemaakt,

heb je het mooiste nog niet ervaren:

elke keer je verwonderen alsof het de eerste keer is!

Elke keer je vrij voelen alsof het de laatste keer is!

Herinnering en verwachting lossen op.

Jij en ik lossen op.

Wat overblijft is het niets,

dat alles liefdevol omvat.